Twaalf vaarten, twaalf verhalen:

Ons Molukse verleden mogen we nooit vergeten


Dit jaar staan we in de Nieuwsbrief stil bij het feit dat 65 jaar geleden de eerste Molukkers naar Nederland kwamen. Van 21 maart tot en met 21 juni 1951 kwamen twaalf vaarten in de havens van Rotterdam en Amsterdam aan met Molukse KNIL-militairen en schepelingen van de Koninklijke Marine met hun gezinnen. In deze serie laten we een nazaat aan het woord van wie de ouders of grootouders of die persoon zelf op een bepaalde vaart hebben gezeten. Vandaag is het jurist en verslaggever Joram Lawalata (37), kleinzoon van predikant Johan Lawalata (1903-1989). Legerpredikant Lawalata kwam met het schip de Goya naar Nederland.

Ds. Joh. Lawalata Sr. (r.) met bapa radja Ohorella, eind jaren ’80 (MHM/coll. IWM)

Joram Lawalata combineert een aantal functies in zijn drukke dagelijkse leven. Zo is hij als jurist werkzaam bij de rechtbank in Rotterdam. Daarnaast is hij freelance bureauredacteur (sport) bij Omroep Zeeland en verslaggever (wedstrijdzwemmen) bij de regionale krant de PZC. Verder is hij ook lid van de Commissie van Beroep tuchtzaken amateurvoetbal bij de KNVB.
Joram: “Ik ben geboren en getogen in Middelburg, maar woonachtig in Breda. Wat ik over de Goya weet? Ik heb gelezen dat de Goya een vrachtschip van Noorse makelij was dat destijds was omgebouwd tot emigrantenschip. Van verhalen van mijn ooms weet ik dat mijn opa een grotere kamer dan anderen toegewezen kreeg, omdat hij predikant was. Ook werd hij kort voor vertrek bevorderd van eerste luitenant tot kapitein. Verder heb ik tijdens de herdenkingsbijeenkomst 65 jaar Molukkers in Nederland in Las Palmas in Rotterdam, de camerabeelden gezien die vanaf één van de schepen zijn genomen. Het getoonde schip voer over de Middellandse Zee en enkele ooms genoten zichtbaar op het dek van de zon. Dat is ook het beeld dat ik bij het schip de Goya heb.”


Passagierslijst Goya

Een opmerkelijk verhaal over zijn vader Coen is Joram bijgebleven: “Op 18 mei 1951, de dag van vertrek vanuit Semarang, stuurde mijn opa zijn tien kinderen vooruit naar de Goya. Hijzelf bleef met mijn oma, die hoogzwanger was, aan wal. Na de geboorte van mijn vader, Coen Lawalata, is hij samen met mijn opa en oma met een Rode Kruisboot naar de Goya gebracht.”

Legerpredikant Lawalata (3e rij, 4e v.l.) bij het huwelijk van Siti en Ferry Patty, Semarang, ca. 1950 (MHM/coll. Poetiray)

Opa Lawalata is binnen de Molukse gemeenschap een bekende figuur. Wat weet de kleinzoon over opa en de overtocht? “Opa voerde op het schip zijn werkzaamheden als predikant uit. Hij leidde vele diensten en trad dikwijls op als een soort van mediator als er ruzies waren. Mijn opa was streng, heb ik van een aantal ooms gehoord. Hij deelde nauwelijks verhalen met de kinderen. Dus eigenlijk hebben mijn ooms en tantes nooit van hem zelf gehoord hoe hij de reis en de aankomst heeft ervaren. Ik kan me echter heel goed voorstellen dat mijn opa als trotse KNIL-militair zijn ontslag bij aankomst in Nederland als uiterst vernederend heeft ervaren. Mijn ooms daarentegen – zij waren destijds tussen de zeven en zeventien jaar - hebben de bootreis als zeer prettig ervaren. Het schip voer in de maanden mei en juni richting Nederland. In die periode was het vaak mooi weer en er werd dan ook volop op het dek gespeeld. Mijn oudste oom hielp zelfs mee in de wasserette. Wat mijn ooms het meest is bijgebleven zijn de zeemansgraven en de diensten die daaraan vooraf gingen.”

2016 is voor Joram Lawalata een bijzonder jaar: “Dit jaar betekent voor mij 65 jaar aan familie- en Molukse geschiedenis in Nederland. Ons Molukse verleden dat we nooit mogen vergeten. Ik zie 2016 vooral als een jaar van gedenken. Terugdenken aan de komst van ruim 3000 KNIL-militairen en hun gezinnen naar Nederland. Dan valt er namelijk niets te vieren. Het maakt zeker onderdeel uit van onze geschiedenis, maar ook van die van Nederland. We kunnen wel terugkijken naar de afgelopen 65 jaar, om daarvan te leren en vervolgens vooruit te kijken naar de toekomst.”

Lees ook De Collectie vertelt... over de Goya




Laatst bijgewerkt: 15 nov. 2016