Pak Hadji Ollong, militair of avonturier

Column van Fridus Steijlen

De laatste dag van januari kreeg ik een appje uit Ridderkerk: ‘Laatste eerste generatie opa in de gemeenschap is vandaag overleden’. Bapak Hadji Sufjan Ollong, geboren te Hila, telah meninggal dunia, ‘had de aarde verlaten’, zoals dat zo mooi in het Indonesisch klinkt. Met hem ging niet alleen de laatste eerste generatie opa uit de moslimgemeenschap, maar ook een bijzondere man die stond voor de Molukse moslimgemeenschap en die ook op veel manieren verbond met de Molukken en Indonesië.


Echtpaar Ollong in 2016 (foto: Yopi Abraham)

Een kleine drie jaar geleden had ik hem nog geïnterviewd. Aan het einde van het interview vroeg ik hem of hij militair of avonturier was? “Gewoon militair, geen avonturier”, zei hij, “militairen moeten hard werken, avonturiers slaan zich op de borst.” Naar aanleiding van het overlijdensbericht zocht ik het interview nog eens op. Was hij inderdaad vooral een militair?
Hij had verteld dat hij naar de landbouwschool was geweest, maar die was saai en na de Japanse capitulatie in 1945 was hij in 1946 stiekem - zijn ouders wisten van niets - met een boot vertrokken. Toen zij hem ontdekten in de machinekamer werd hij bij een oom ondergebracht. In Makassar komt hij uiteindelijk bij de Leger Technische Dienst te werken om voertuigen te repareren. Pas in 1949 tekende hij als militair voor het KNIL en zou worden opgeleid tot telegrafist.

De geschiedenis haalde hem in, waardoor hij in Nederland terecht kwam. Niet dat hij dat heel erg vond. Hij wilde wel naar Nederland om hier te studeren. Dat werd de zeevaartschool in Vlissingen. Waarna hij ging varen, maar na zijn huwelijk met Maimunah Oppier uit Liang toch maar thuis bleef. Eerst in het woonoord in het Friese Balk en daarna vanaf 1968 in Ridderkerk. Toen het woonoord in Balk werd opgeheven verhuisden de RMS- gezinde Molukse moslims naar Waalwijk, de Indonesisch gezinde moslims naar Ridderkerk. Pak Hadji Ollong had het niet zo met de RMS.

Toen hij 29 jaar was, dat moet rond 1961 zijn geweest, ging hij voor de eerste keer op Hadj. In die tijd was dat niet gemakkelijk. Hadji Ollong was toen nog stateloos en om Mekka te bezoeken tijdens de Hadj moest je tot een bepaalde nationaliteit behoren. Indonesisch was indertijd ingewikkeld omdat Indonesië vanwege de Nieuw-Guinea-kwestie al vanaf het midden van de jaren vijftig geen diplomatieke post meer in Nederland had. Na zijn eerste Hadj werd hij Indonesiër. Op de een of andere manier was Pak Hadji Ollong in het vizier van de Indonesische ambassade, die pas weer in het midden van de jaren zestig open ging, gekomen. De ambassadeur bezocht hem en vroeg hem betrokken te zijn bij activiteiten voor de islamitische gemeenschap in Nederland. Hij werd ook imam en werd erkend om islamitische huwelijken te mogen voltrekken.

De contacten met de Indonesische ambassade legden hem geen windeieren. Hij zette een reisbureautje op, PT Ollop (van Ollong en Oppier), handelde in tapijten en meubels. Hij werd een soort liaison tussen de Indonesische ambassade en een deel van de Molukkers in Nederland. Hij werd ook actief in de specerijenhandel: kruidnagel en nootmuskaat, rechtstreeks vanuit Hila naar Nederland.

Bapak Hadji Sufjan Ollong telah meninggal dunia, een Molukse moslim met een bijzonder levensverhaal, heeft ons verlaten. Nadat ik het interview met hem opnieuw beluisterd had, bleef ik opnieuw steken bij die laatste vraag: ‘Bent u militair of avonturier’? Hij had geantwoord ‘militair’. Ik denk dat hij dat zei omdat hij zich niet op de borst wilde kloppen, zoals avonturiers dat volgens hem doen. Voor mij was hij wel degelijk een avonturier. Een in de positieve zin van het woord: onderzoekend en op zoek naar uitdagingen. Die hebben geen tijd om op hun borst te kloppen.


Geridderd in de Orde van Oranje Nassau, 27 april 2012


Hieronder vindt u een fragment uit de interviewreeks 'Getuigen Verhalen - Het Molukse perspectief in oorlogstijd' uit 2009. Sufjan Ollong vertelt hier over de Tweede Wereldoorlog:





Sufjan Ollong werd in 2016 geportretteerd voor de expositie 'Over zee, met de boot naar een nieuw thuis' (zie: Nieuwsbrief juni 2016: Over Zee)




Laatst bijgewerkt: 19 feb. 2019