De Collectie vertelt… over de New Australia


Het vijfde transport met Molukkers die in 1951 naar Nederland werden overgebracht, kwam aan in de haven van Amsterdam op 29 april. Behalve 1080 Molukkers had de New Australia ook 470 Nederlandse militairen aan boord.

De New Australia heette toen zij werd gebouwd Monarch of  Bermuda. Het schip liep in 1931 van stapel als luxe passagiersboot bij de werf Vickers-Armstrong Shipbuilders Ltd. nabij Newcastle-upon-Tyne (Groot-Brittannië). De bouw geschiedde in opdracht van de Britse rederij Furness, Withy en Co. In de jaren 1931-1939 werd de boot ingezet op een cruiselijn tussen New York en de Bermuda-eilanden, een populaire vakantiebestemming voor welgestelde Amerikanen. De Monarch stond bekend als 'millionaires ship'. Het had vrijwel alleen accommodatie voor (ongeveer 800) eersteklasreizigers.



In 1939, kort na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, werd de boot als troepentransportschip ingericht. Het kwam vervolgens via Canada naar de Britse eilanden. Het schip nam in konvooi deel aan geallieerde landingen in Noorwegen (1940), Madagaskar (1942), Algerije (1942) en Sicilië (1943). Maar het werd ook ingezet om een deel van de Britse goudvoorraad in Canada in veiligheid te brengen. En in 1946 verzorgde het een transport 'soldatenbruiden' naar Canada.

In 1947 werd het schip op de bouwwerf weer voor haar vroegere taak als plezierboot ingericht. Maar tijdens dit werk brak een verwoestende brand uit. Het wrak werd door de Britse overheid gekocht. Die liet het ingrijpend verbouwen tot emigrantenschip. Het had nu capaciteit voor 1.600 landverhuizers en ontving de naam New Australia. De Britse overheid gaf het schip in beheer bij de rederij Shaw Savill & Albion Line. Het werd vanaf 1949 als emigrantenboot ingezet, op de route naar Australië.

Op één van de terugreizen werden op Java Molukse militairen met hun gezinnen opgepikt voor de reis naar Nederland. De New Australia arriveerde in de vroege ochtend van 5 april 1951 in Surabaya. Als eerste ging een groep van 470 militairen aan boord. Deze groep bestaande uit voornamelijk dienstplichtige militairen, was een deel van de in totaal 970 militairen die als laatste groep terugkeerden naar Nederland. De andere groep van 500 militairen was al een week eerder met de Dorsethire vertrokken vanuit Tanjung Priok. Wel bleef er nog een groep van ongeveer 400 militairen (allemaal vrijwilligers) achter op Java, die als voornaamste taak kreeg om de tangsi’s te bewaken, waar nog een aantal Molukkers verbleef in afwachting van hun overtocht naar Nederland. Nadat ook de 1080 Molukkers, die als één groep uit Malang vertrokken waren, aan boord genomen waren, kon de New Australia in de vroege ochtend van 7 april rond 8.00 uur aan de reis beginnen.

F.A. Aponno (MHM)

Op zondag 29 april om 11.00 uur bereikte zij de sluizen van IJmuiden waar F.A. Aponno (van de delegatie Aponno) aan boord kwam. Rond 16.00 uur meerde de New Australia aan in de haven van Amsterdam. De Nederlandse militairen gingen nog diezelfde dag van boord. Generaal Buurman van Vreede hield een welkomsttoespraak voor hen. De Molukse  militairen en hun gezinnen bleven nog een nacht aan boord. Op 30 april vond hun ontscheping plaats. Voordat ze naar Amersfoort vertrokken, sprak Aponno de aanwezigen toe. Hij vergeleek de Ambonezen met het Joodse volk, het uitverkoren volk van God, dat veertig jaar in de woestijn moest rondzwerven voordat het Kanaän binnen mocht en later zeventig jaar in ballingschap moest leven in Babylonië maar tenslotte toch terugkeerde naar het beloofde land. Ook de Molukkers moesten geduld hebben, alle moeilijkheden en verdrukking rustig dragen en op God vertrouwen. Verder gaf Aponno toelichting op verschillende vragen over demilitarisatie, pensioen, wachtgeld, backpay enz. Zijn advies was: blijf kalm, bewaar de goede naam van de Ambonezen, vertrouw op de leiding van de RMS-vertegenwoordigers en wacht het proces dat zij hadden aangespannen tegen de staat rustig af.

De New Australia werd na een scheepsbotsing in 1957 uit de vaart genomen. Maar zij werd in 1958 gekocht door de Greek Line. Deze liet haar ingrijpend verbouwen bij Blohm & Voss in Hamburg. Ze kreeg nu een capaciteit voor 1.300 passagiers, waarvan 1.150 toeristenklasse. De rederij gaf de boot de naam Arkadia en zette haar in op de lijn Bremerhaven-Montreal. Uiteindelijk is de boot in 1966 te Spanje gesloopt.



Van de ontscheping van de Molukse gezinnen bestaan filmbeelden. Deze staan op dvd De Overtocht die voor 13 euro (excl. verzendkosten) te bestellen is.

Bronnen:
Website De Aankomst
Website De Molukse Emigranten
Marinjo 2011, nr. 4, p. 8-9 “Commandant aan boord verzweeg ontslag Ambonezen” door Jim Worung




Laatst bijgewerkt: 10 mei 2016