Benoeming bijzonder hoogleraar Molukse Migratie en Cultuur


Per 1 juni is dr. Fridus Steijlen benoemd tot bijzonder hoogleraar ‘Molukse Migratie en Cultuur in Comparatief Perspectief’ aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam. Initiatiefnemer voor deze bijzondere leerstoel is de Stichting Moluks Historisch Museum. Het KITLV (Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde), waar Fridus Steijlen werkt, faciliteert de leerstoel door hem één dag per week af te staan. In 2016, het herdenkingsjaar ‘65 jaar Molukkers in Nederland’, maakte Stg. MHM de instelling van de leerstoel al bekend. Nu, 66 jaar na de komst van Molukkers naar Nederland, gaat een hoogleraar zich specifiek met de Molukse geschiedenis en cultuur in al haar facetten bezighouden. De bijzonder hoogleraar zal per 1 september aan de slag gaan.

(foto: Lesli Taihuttu)

Fridus Steijlen over zijn benoeming: “Het is een eer om deze leerstoel voor Stichting Moluks Historisch Museum te mogen invullen. Ik voel mij ook enorm gesteund door de reacties op mijn benoeming op social media. Vanuit alle hoeken - Moluks, Nederlands en Indonesisch - waren die positief. Dat voelt als een wam bad. Maar dat verwoordt ook een verplichting. Men verwacht dat ik, dat we, iets moois gaan doen met die leerstoel.”

Voortraject
Het wetenschappelijke onderzoek naar Molukkers is noodzakelijk, volgens Steijlen. Sinds hun komst naar Nederland werd met enige regelmaat wetenschappelijk onderzoek gedaan naar Molukkers. Die onderzoeken hadden betrekking op huisvesting, sociaal-economische positie, onderwijs, taal, religie, integratie, positie van vrouwen, geschiedenis en cultuur. Stichting MHM had vanuit haar pand in Utrecht lang invloed op het onderzoek binnen de Molukse gemeenschap. Begin deze eeuw was het MHM ook verantwoordelijk voor het brede onderzoek dat uitmondde in ‘In Nederland gebleven’. De afgelopen jaren verdwenen Molukkers echter steeds meer van de onderzoeksagenda, terwijl er in en rond de gemeenschap belangwekkende ontwikkelingen plaatsvonden. Om invloed op die onderzoeksagenda te krijgen, vroeg Stichting MHM, als hét kenniscentrum van het Molukse erfgoed en de geschiedenis, aan de VU om een bijzondere leerstoel in te stellen. Om op die manier het wetenschappelijke onderzoek over de Molukse gemeenschap een nieuwe belangrijke impuls te geven.

Waar gaat de leeropdracht over?
Het onderzoek dat de nieuwe hoogleraar gaat uitvoeren richt zich onder andere op transnationalisme en dubbele loyaliteiten. Molukkers kwamen hier formeel als Indonesische staatsburgers, zij werden vervolgens vanaf de jaren vijftig massaal staatloos en pas vanaf de jaren zeventig koos uiteindelijk een meerderheid van de Molukkers voor het Nederlandse staatsburgerschap. Maar de binding met de Molukken is altijd gebleven en zelfs soms versterkt. Daarnaast buigt de leerstoel zich over de migratiegeschiedenis en de wijze waarop de Molukse gemeenschap zich via eigen instituties en een eigen organisatiestructuur een plaats verwierf in Nederland. Een derde thema is ‘Ethnic Soldiers’, dat verwijst naar de positie van Molukkers in het Nederlandse koloniale leger. Waarom werden zij gezien als elitesoldaten? En welke rol speelden Molukse militairen tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog aan het einde van de jaren veertig?
De leerstoel plaatst al deze thema’s in comparatief perspectief. Dat wil zeggen dat gekeken wordt in hoeverre Molukse ontwikkelingen vergelijkbaar zijn met de ontwikkeling van andere migrantengroepen in Nederland, of hun positie als ‘ethnic soldier’ met die van de Gurkha in de Britse kolonies. Het is ook uitdrukkelijk de bedoeling dat gekeken wordt naar de relatie met de Molukken en dat vanuit de leerstoel wordt samengewerkt met universiteiten en onderzoeksinstituten in Indonesië en in het bijzonder de Molukken.

Tijdens de presentatie van 'In Nederland gebleven', 2006 (MHM/Frans Latupeirissa)

De bijzonder hoogleraar
Fridus Steijlen is geen onbekende binnen de Molukse gemeenschap en zeker niet in de kringen van het MHM. Hij verzorgt al meer dan twee jaar columns in deze nieuwsbrief. Ook heeft hij meerdere keren opgetreden bij activiteiten van Stg. MHM, zoals tijdens de Maand van de Geschiedenis. Maar belangrijker: hij kent de Molukse gemeenschap al tamelijk lang en goed en hij publiceert nog steeds over ontwikkelingen binnen de gemeenschap.
Door zijn werk bij het KITLV heeft hij bovendien een uitgebreid netwerk in Indonesië en in Nederland. Dat kan helpen de onderzoeksagenda te beïnvloeden en meer aandacht voor de positie van Molukkers te krijgen. Stg. MHM gaat ervan uit dat hij Molukkers daar waar nodig op de agenda zet. Zoals hij deed nadat ‘Soldaat in Indonesië’ van Gert Oostindie verscheen. Daarin werd gesproken over Molukse militairen maar de verhalen van de Molukkers konden niet worden meegenomen. Fridus Steijlen besloot toen om alle nog levende eerste generatie Molukse KNIL-militairen te interviewen, zodat ook hun verhaal zou worden gehoord.

In de volgende nieuwsbrief zal een uitgebreid interview met Fridus Steijlen te lezen zijn.

 
 
Laatst bijgewerkt: 7 aug. 2017